رفتن به محتوای اصلی
٢٢۴١٧٣٨٣ – ٢٢۴١۵۶٠۶   info@swi.ir  
حمایت روانی-اجتماعی در ناباروری

حمایت روانی-اجتماعی در ناباروری

حمایت روانی-اجتماعی در ناباروری

جواب آزمایش در دست چپ مرد، شانه هایش افتاده و نگاهش پر از ناامیدی بود. دست راستش در دست زن، هر دو از در اتاق پزشک بیرون آمدند، جایی که فکر نمی کردند بن بست آرزوهایشان یعنی بچه دار شدن باشد.

این اولین تجربه تلخ زوجین نابارور است…. این جملات، شروع گفت و گو با خانم نسرین ایزدیار مدیر دفتر مددکاری اجتماعی و مشاوره خانواده پژوهشگاه رویان است.

نسرین ایزدیار دانش آموخته مددکاری اجتماعی در مقطع کارشناسی از دانشگاه علامه طباطبایی است و کارشناسی ارشد خود را در رشته مطالعات زنان از دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات گرفته است. خانم ایزدیار ۱۱ سال سابقه کار در پژوهشگاه رویان دارد و در زمینه ارائه خدمات روانی اجتماعی به مراجعین نابارور فعالیت میکند.

با ایشان گفت و گویی در مورد نقش مددکاران اجتماعی در درمان ناباروری داشتیم که در ادامه به آن می پردازیم.

– ناباروری چه تاثیراتی بر زندگی خانوادگی و اجتماعی زوجین دارد؟

– قبل از هر چیز بهتر است تعریفی از ناباروی داشته باشیم؛ بر اساس تعاریف پزشکی، ناباروری عدم حاملگی زوجه به دنبال یک سال رابطه جنسی منظم و بدون پیشگیری است.

اگرچه ناباروری پیش از هر چیز یک بیماری انگاشته می­شود و نهاد پزشکی به عنوان اولین مداخله کننده در این پدیده ایفای نقش می­کند، جنبه های روانی و اجتماعی این پدیده نباید مورد غفلت درمانگران قرار گیرد. زوج نابارور تحت تاثیر ناباروری و باقی ماندن در گذرگاه نقش همسری به والدی ممکن است فشارهای روانی و اجتماعی بسیاری را تجربه کنند. تغییرات احساسی که به صورت های خشم، ترس، نا امیدی، سرزنش خود، احساس گناه ، اضطراب و افسردگی ظاهر می شود و بر رابطه عاطفی زوج، عزت نفس و نگاه افراد نسبت به بدن خود تاثیرگذار است. عدم پاسخگویی به موقع زوج نابارور به انتظارات جامعه و انتظارات شخصی افراد از خویشتن باعث بروز احساس متفاوت بودن از دیگران می شود و ممکن است آنها را به انزوا بکشاند.

زوج نابارور زندگی خود را به مانند زندگی شیشه ای می پندارند، گویی کوچک ترین تصمیم و اقدام آنها برای زندگی خود و درمان ناباروری زیر نظر چشمان تیزبین اطرافیان است. معمولا محرمانه نگه داشتن ناباروری و درمان آن قرارداد نانوشته میان زوج نابارور است. هرچه مدت بچه دار نشدن طولانی تر می شود گویی این فشار اجتماعی نیز بیشتر شده و زوج در مناسبت های خاص مثل روز مادر، روز پدر، عید نوروز و روز اول مهر و بازگشایی مدارس بیشتر و بیشتر تنهایی را احساس می کنند. فشارهای اجتماعی ناشی از ناباروری بسیار نیرومند و تاثیرگذار هستند. هنوز هستند زنان و مردانی که با شنیدن “اجاقش کور است” زخمی بر تنشان می نشیند.

به عبارت دیگر ناباروری پدیده ای است همه جانبه که تمامی جنبه های زندگی زوجین را تحت تاثیر قرار می دهد. می تواند افراد را آسیب پذیر و در زندگی آنان ایجاد بحران کند. گاهی زوج نابارور با وجود موفقیت در درمان تا آخر عمر زندگی زناشویی خود،  با تاثیرات ماندگار ناباروری مواجه هستند.

فن آوری های کمک باروری (ART) باب امیدی است برای زوج هایی که ناامید از باروری طبیعی، برای دستیابی به کودک آرزوهای خویش، خود را به دست نهاد پزشکی می سپارند. اما درمان­ ناباروری هم به دلیل عدم قطعیت نتیجه، وجود آزمایش ها و درمان های متعدد و افزایش نگرانی های مالی و عوارض دارویی، درمانی استرس زا است که ممکن است فرد را در سازگاری با تمام این فشارها با مشکل مواجه کند.

زوج نابارور در کنار درمان های پزشکی برای اینکه بتوانند با شرایط زندگی خویش سازگار شوند، به چیز بیشتری نیاز دارند. حمایت­های روانی و اجتماعی در طول ناباروری، پروسه­ی درمان و حتی پس از آن همان چیزی است که سازگاری زوج را با شرایط آسان­تر می­کند . یکی از حرفه های کمک رسان در  زمینه­ی درمان ناباروری مددکاری اجتماعی است.

– مددکاران اجتماعی به عنوان یکی از اعضای تیم درمان ناباروری، چه نقشی را در این مسیر ایفا می کنند؟

– مددکاری اجتماعی با هدف بالا بردن کیفیت زندگی زوج نابارور یکی از حرفه­های کمک­رسانی است که از طریق مشاوره، زوج را در سازگاری بیشتر با شرایط زندگی خود در بحران ناباروری یاری می­کند.

اولین موضوع مهمی که در این مسیر باید به آن توجه شود عمق سوگی است که زوجین نابارور به دلیل فقدانِ قدرت باروری تجربه می کنند. کمک مددکار اجتماعی در مواجهه­ی زوج با این سوگ، گذار از مراحل آن و ورود به مرحله پذیرش واقعیت ناباروری بسیار تاثیرگذار است.

نقش دیگر مددکار اجتماعی در کمک به زوج های نابارور انتقال اطلاعات صحیح درباره­ی شیوه های درمان ناباروری، راه های پیش روی زوج ، تصمیم های تعیین کننده در درمان و غیره به زوج نابارور است.  گاهی در میانه­ی راه درمان، چالش­های دشواری پیش روی  زوج نابارور قرار می­گیرد:‌ از یک سو ترک درمان و انتخاب سبک زندگی دیگر (ادامه زندگی بدون فرزند، فرزندپذیری و غیره) و از سوی دیگر شروع یک دوره درمانی جدید دیگر؛ مددکاران اجتماعی می توانند به زوجین در عبور از چنین تنگناهایی و همینطور در مواقع تصمیم گیری کمک کنند. خصوصاً در سردرگمی  انتخاب نوع درمانهای پیشرفته ناباروری: به کمک شخص سوم مانند تخمک اهدایی، جنین اهدایی، رحم جایگزین و غیره مددکاران می­توانند به زوجین نابارور در رسیدن به بهترین تصمیم یاری رسانند.

حمایت اجتماعی از زوج نابارور با ایجاد گروه های حمایتی توسط مددکاران اجتماعی  کمک موثر دیگری است که طی آن زوج نابارور با افرادی که تجربه مشابه خود دارند آشنا می­شوند و درمی‌یابند که آنها در تقلای مبارزه با ناباروری، تنها نیستند. آشنا شدن با تجربیات دیگران در ارتباط با ناباروری می تواند به افراد در تقویت شیوه های سازگاری و توانایی حل مشکل کمک کند. اعضای شرکت کننده در گروه می توانند آزادانه احساسات خود را ابراز کنند و توسط دیگران در گروه تایید شوند. احساسات آنها به عنوان یک واکنش طبیعی به بحران ناباروری دیده می شود و با حمایتی که از دیگران در گروه  می گیرند، می توانند آسودگی عاطفی را تجربه کنند.

زمانی که توانایی سازگاری افراد در بحران ناباروری بهبود یافت، زوج اعتماد به نفس بیشتری بدست آورده،  قدرت ابراز نظرات خود را با تیم درمانی پیدا می کنند و به دنبال آن کنترل بحران زندگی خود را بدست خواهند گرفت و با بازگشت به قدرت عاطفی در زندگی خود، مسیر دشوار رسیدن  به کودک­ آرزو­های خود را با سازگاری و قدرت بیشتری طی خواهند کرد.

انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران

برگشت به بالا